Khoa Học - Công Nghệ

Chức danh Phó Giáo sư (PGS) là học hàm ghi nhận năng lực nghiên cứu, giảng dạy và những đóng góp học thuật của giảng viên đối với sự phát triển của giáo dục đại học. Để đạt được học hàm này, mỗi giảng viên cần có chiến lược phát triển học thuật rõ ràng, tích lũy bền bỉ các thành tựu nghiên cứu, công bố khoa học và hoạt động đào tạo trong suốt quá trình công tác.

Nhằm hỗ trợ đội ngũ Tiến sĩ và giảng viên định hướng lộ trình phát triển học thuật, ngày 26/06/2026, Phòng Quản lý Khoa học phối hợp cùng Ban Nhân sự Khối Giáo dục FPT (FE) đã tổ chức workshop "Lộ trình phát triển học thuật từ Tiến sĩ đến Phó Giáo sư".

Workshop thu hút sự tham gia của đông đảo giảng viên, nhà khoa học và các Tiến sĩ trong Khối Giáo dục FPT. Tại chương trình, các diễn giả đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn về định hướng nghiên cứu, chiến lược công bố quốc tế, phát triển nhóm nghiên cứu, quản trị minh chứng học thuật và các tiêu chí xét công nhận chức danh Phó Giáo sư, qua đó giúp người tham dự xây dựng lộ trình phát triển học thuật một cách bài bản và bền vững.

Định hướng chiến lược học thuật sau Tiến sĩ

Giai đoạn sau khi hoàn thành học vị Tiến sĩ được xem là thời điểm quan trọng để xác lập chiến lược phát triển học thuật. Thay vì theo đuổi nhiều chủ đề riêng lẻ, giảng viên nên tập trung xây dựng từ hai đến ba hướng nghiên cứu mũi nhọn có tính kế thừa, tạo nền tảng cho chuỗi công bố khoa học dài hạn.

Các hướng nghiên cứu nên gắn với xu thế phát triển của ngành như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, hệ thống thông minh hoặc các lĩnh vực liên ngành có tiềm năng ứng dụng cao. Việc duy trì sự nhất quán trong định hướng nghiên cứu không chỉ giúp hình thành dấu ấn học thuật cá nhân mà còn tạo lợi thế khi xây dựng hồ sơ xét chức danh PGS.

Bên cạnh việc xác lập định hướng nghiên cứu, xây dựng và phát triển nhóm nghiên cứu (Research Group) là yếu tố then chốt bảo đảm tính liên tục và bền vững của hoạt động nghiên cứu. Một nhóm nghiên cứu hiệu quả không chỉ kết nối giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên mà còn tạo môi trường hợp tác, chia sẻ ý tưởng và nâng cao chất lượng công bố khoa học.

Tích lũy các tiêu chí học thuật một cách có hệ thống

Quá trình xây dựng hồ sơ PGS cần được chuẩn bị liên tục và toàn diện, bao gồm ba nhóm tiêu chí chính: nghiên cứu khoa học, giảng dạy – đào tạo và các hoạt động học thuật phục vụ cộng đồng.

Về nghiên cứu khoa học, ứng viên cần duy trì công bố quốc tế ổn định trên các tạp chí thuộc danh mục SCIE, ESCI hoặc Scopus, đồng thời tích cực tham gia các hội nghị quốc tế uy tín. Không chỉ số lượng, chất lượng công bố, vai trò của tác giả và mức độ ảnh hưởng của các công trình cũng là những yếu tố được hội đồng đánh giá cao. Bên cạnh đó, việc chủ trì các đề tài nghiên cứu, phát triển sản phẩm sở hữu trí tuệ hoặc chuyển giao công nghệ sẽ góp phần khẳng định năng lực nghiên cứu và khả năng tạo ra giá trị khoa học.

Đối với hoạt động giảng dạy và đào tạo, ứng viên cần đáp ứng đầy đủ khối lượng giờ giảng theo quy định, tham gia hướng dẫn thành công học viên sau đại học và nghiên cứu sinh theo yêu cầu của từng lĩnh vực. Việc biên soạn giáo trình, sách chuyên khảo hoặc tài liệu giảng dạy cũng là minh chứng quan trọng, phản ánh năng lực chuyên môn và đóng góp trong công tác đào tạo.

Bên cạnh nghiên cứu và giảng dạy, các hoạt động học thuật phục vụ cộng đồng cũng là một tiêu chí quan trọng. Việc tham gia phản biện bài báo quốc tế, hội đồng khoa học, ban tổ chức hội thảo chuyên ngành, cũng như mở rộng hợp tác nghiên cứu trong nước và quốc tế thể hiện vai trò, uy tín và ảnh hưởng của nhà khoa học đối với cộng đồng học thuật.

Quản trị minh chứng học thuật – bước chuẩn bị không nên xem nhẹ

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại workshop là việc quản trị minh chứng học thuật ngay từ đầu. Trên thực tế, nhiều ứng viên có thành tích tốt nhưng gặp khó khăn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ do thiếu hoặc thất lạc các tài liệu minh chứng.

Các tài liệu như quyết định chủ trì đề tài, hợp đồng nghiên cứu, chứng nhận giảng dạy, danh mục công bố, DOI, chỉ số trích dẫn, thư mời phản biện hay giấy chứng nhận tham gia hội đồng khoa học cần được lưu trữ đầy đủ, khoa học và cập nhật thường xuyên. Việc chuẩn hóa dữ liệu theo thời gian sẽ giúp giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng hồ sơ khi bước vào giai đoạn xét duyệt.

Hoàn thiện hồ sơ và chuẩn bị cho quá trình đánh giá

Khi bước vào giai đoạn hoàn thiện hồ sơ, ứng viên cần chuyển từ việc liệt kê thành tích sang trình bày một cách có hệ thống quá trình phát triển học thuật của mình. Hồ sơ nên được sắp xếp theo từng hướng nghiên cứu, thể hiện sự kế thừa giữa các công trình cũng như những đóng góp nổi bật trong từng lĩnh vực chuyên môn.

Trong quá trình trình bày trước hội đồng, ứng viên cần làm rõ vai trò cá nhân trong từng công trình nghiên cứu, nhấn mạnh các điểm mới, giá trị khoa học và khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu. Một bài trình bày logic, súc tích và có trọng tâm sẽ góp phần nâng cao tính thuyết phục của hồ sơ.

Hành trình học thuật là quá trình tích lũy lâu dài

Con đường từ Tiến sĩ đến Phó Giáo sư không phải là cuộc đua về số lượng công bố, mà là quá trình tích lũy bền bỉ về năng lực nghiên cứu, chất lượng học thuật và những đóng góp thiết thực cho giáo dục đại học.

Để đạt được mục tiêu này, mỗi giảng viên cần xây dựng chiến lược phát triển rõ ràng, kiên trì theo đuổi các hướng nghiên cứu đã lựa chọn, đồng thời không ngừng mở rộng hợp tác học thuật và nâng cao chất lượng đào tạo. Chức danh Phó Giáo sư vì vậy không chỉ là sự ghi nhận về học hàm mà còn là minh chứng cho năng lực tạo ra tri thức mới, dẫn dắt nghiên cứu và đóng góp tích cực cho sự phát triển của cộng đồng học thuật.

Thông qua workshop "Lộ trình phát triển học thuật từ Tiến sĩ đến Phó Giáo sư", Phòng Quản lý Khoa học phối hợp cùng Ban Nhân sự Khối Giáo dục FPT mong muốn tạo ra diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, góp phần hỗ trợ đội ngũ giảng viên xây dựng chiến lược phát triển học thuật bài bản và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành Phó Giáo sư trong tương lai.